เมื่อปากบอกไหวแต่ใจบอกไม่: รู้จักการตอบสนองแบบประจบประแจงทางจิตวิทยา

จุดเริ่มต้นของอาการใจอ่อน ในโลกของความสัมพันธ์

เคยเป็นหรือเปล่า เวลาที่มีคนขอให้ช่วย ปากมันไว ให้พูดว่าได้เลย ทั้งที่ในใจอยากจะปฏิเสธ พอวางสายหรือแยกตัวออกมา ความรู้สึกผิด ก็ลอยขึ้นมาจุกที่หน้าอก นี่ไม่ใช่แค่ความสุภาพ แต่นักจิตวิทยาเรียกมันว่า "การตอบสนองแบบประจบประแจง" (Fawning) ซึ่งมันฝังรากอยู่ใน สัญชาตญาณ ของเรา อย่างน่าเหลือเชื่อ

การตอบสนองที่โลกเพิ่งรู้จัก เมื่อสู้ไม่ได้หนีไม่พ้น

เรามักจะเรียนรู้กันมาว่า เมื่อมนุษย์เจอภัยคุกคาม เราจะมี 3 ทางเลือก คือ สู้ (Fight), หนี (Flight), หรือหยุดนิ่ง (Freeze) แต่ความจริงยังมีอีกทางหนึ่ง นั่นคือการ ประจบประแจง (Fawn) ที่บัญญัติโดย พีท วอล์กเกอร์

เช็กสัญญาณอาการประจบประแจง:
  • พยายามทำให้ตัวเองมีประโยชน์ ทั้งที่ไม่ได้ถูกขอ
  • ยอมเสียสละสิทธิ์ของตัวเอง เพื่อรักษาบรรยากาศให้สงบ
  • พยักหน้าเห็นด้วยกับทุกคน เพราะกลัวโดนเกลียด
  • ระแวงความรู้สึกคนอื่น ตลอดเวลา

ต้นตอของความใจอ่อน ในบ้านที่ตึงเครียด

พฤติกรรมนี้ไม่ได้ติดตัวมาแต่เกิด แต่มันถูกหล่อหลอมจากอดีต ลองคิดถึงคนที่เติบโตมา ในบ้านที่ความโกรธน่ากลัว เด็กคนนั้นจะเรียนรู้อย่างรวดเร็วว่าทางที่ ปลอดภัยที่สุด คือการ "อย่าสร้างปัญหา" ต้องไม่ทำให้ใครกังวล จนสุดท้าย ตัวตนจริงถูกลบหายไป และเมื่อเวลาผ่านไป นิสัยนี้ก็ติดตัวมาจนโต

เหตุผลทางวิทยาศาสตร์ ที่ทำให้เราปฏิเสธคนไม่เป็น

งานวิจัยทางจิตวิทยา ระบุชัดเจนว่า ร่างกายของเราตอบสนองด้วยเคมีบางอย่าง ที่ชื่อว่า ออกซิโทซิน (Oxytocin) หรือฮอร์โมนแห่งความผูกพัน อ่านเพิ่มเติม ในสภาวะกดดัน เราจะพยายามทำตัวให้เป็นประโยชน์ แทนที่จะปฏิเสธ นี่คือกลยุทธ์การเอาตัวรอดที่เนียนกริบ แต่ผลข้างเคียงคือเราจะ ลืมวิธีปฏิเสธคน

วิธีสร้างขอบเขตใหม่ เพื่อชีวิตที่สมดุล

การเข้าใจอาการ Fawning คือก้าวแรกของการเปลี่ยนแปลง เราต้องฝึกการตั้งขอบเขต ความสุภาพไม่ได้กำหนดว่า เราต้องยอมให้คนอื่นข้ามเส้น ค่อยๆ ฝึกปฏิเสธในเรื่องที่ไม่อยากทำ แล้วคุณจะพบว่า ความปลอดภัยในความสัมพันธ์ ไม่ได้มาจากการประจบประแจง อย่างแท้จริง

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *